W postępowaniach o udzielenie zamówienia publicznego jednym z kluczowych kryteriów oceny ofert jest cena. Zdarza się, że niektóre oferty odbiegają znacząco od cen rynkowych. W takich okolicznościach mamy doczynienia z tzw. rażąco niską ceną.
Rażąco niska cena to oferta cenowa, która znacząco odbiega od rynkowych stawek i budzi wątpliwości co do możliwości wykonania zamówienia zgodnie z umową. Często oznacza cenę niższą od kosztów wytworzenia, niewiarygodną lub nierealistyczną w porównaniu do cen podobnych zamówień.
Powyższe może prowadzić do: wykonywania usług poniżej kosztów wytworzenia, problemów z jakością wykonania czy też samego ryzyka niewykonania umowy.
W postępowaniach o udzielenie zamówienia publicznego, cena niższa o co najmniej 30% od wartości zamówienia lub średniej cen pozostałych ofert, traktowana jest jako rażąco niska, co skutkuje koniecznością wyjaśnienia jej przez wykonawcę.
Powyższy obowiązek wynika bezpośrednio z przepisów prawa tj. Art. 224 ustawy z dnia 11 września 2019 r. prawo zamówień publicznych Dz.U.2024.1320
Kiedy cena wzbudza wątpliwości, zamawiający wzywa wykonawcę do przedstawienia szczegółowych wyjaśnień dotyczących sposobu kalkulacji.
Wyjaśnienia muszą być rzetelne, poparte konkretnymi danymi i dowodami. Ważne stanowisko w tym zakresie zawiera wyrok KIO z 6 lutego 2025 r., KIO 217/25, zgodnie z którym wyjaśnienia powinny być rzeczowe, spójne.
Kolejnym problematycznym zagadnieniem , jakie budzi liczne wątpliwości w praktyce jest zagadnienie, jakie dowody powinien przedstawić wykonawca. Dla usług i robót budowlanych szczególnie ważne są: koszty pracy, przestrzeganie przepisów prawa pracy i zabezpieczeń społecznych, ceny materiałów i urządzeń, marża wykonawcy. W wyroku z 23 stycznia 2024 r., o sygn. akt KIO 24/24, Izba podkreśliła, że „składanie wyjaśnień ogólnych, niepopartych dowodami powoduje, że wykonawca ponosi negatywne skutki niewykazania zasadności swoich twierdzeń”.
Warto podkreślić w tym miejscu, iż zamawiający dokonuje oceny otrzymanych informacji, jeśli uzna je za niewystarczające lub nieprzekonujące, ma prawo odrzucić ofertę jako nierealną do wykonania.
Zamawiający może również odstąpić od wezwania do złożenia wyjaśnień, jeśli uzna, że różnica w cenach wynika z okoliczności oczywistych, np. znacznej zmiany cen materiałów, innowacyjnej technologii lub specyfiki lokalnej wykonawcy. Kierowanie kolejnych wezwań do wykonawcy w tym zakresie co do zasady nie będzie możliwe Izba odniosła się do tego w wyroku z 26 stycznia 2024 r., sygn. akt KIO 45/24. „Zamawiający może bowiem wystosować do wykonawcy kolejne wezwanie do wyjaśnień, ale tylko wtedy, gdy wzywa tego wykonawcę do wyjaśnienia jakichś nowych wątpliwości bądź też doprecyzowania pewnych kwestii. Istotne jest przy tym aby wyjaśnienia, które zostały złożone w odpowiedzi na pierwsze wezwanie były konkretne, przekonujące, spójne i logiczne oraz poparte złożonymi dowodami”.
Reasumując rażąco niska cena to poważny problem stanowiący potencjalne zagrożenie dla prawidłowej realizacji zamówienia publicznego. W interesie zarówno zamawiających, jak i wykonawców powinny być założenia ,aby składane oferty były uczciwe i zgodne z rzeczywistymi kosztami wykonania.
Jeśli moje posty są dla Ciebie interesujące zaobserwuj po więcej bądź zaproś mnie do sieci swoich kontaktów!